بحران آب در سمنان؛ کاهش منابع آبی و آینده نگرانکننده
رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت آب منطقهای سمنان،از وضعیت بحرانی آب در استان و تلاشهای انجامشده برای مقابله با این بحران پرده برداشت.
حمید احسانی،به وضعیت آب در استان سمنان و مشکلات مربوط به خشکسالی اشاره کرد و گفت: اگرچه استان سمنان در وضعیت خشکسالی قرار دارد ولی به دلیل تدابیر اتخاذ شده، قطعی آب شرب به شکل جدی در استان تجربه نشده است.
احسانی با بیان اینکه استان سمنان به دلیل خشکسالیهای متوالی و کاهش بارشها، با بحران شدید منابع آبی روبهرو شده، اظهار کرد: این بحران نه تنها تأثیرات منفی بر بخش کشاورزی، بلکه بر تأمین آب شرب مردم و صنایع نیز گذاشته است.
به گفته وی، افت شدید سطح آبهای زیرزمینی، کاهش ذخایر سدها و تنگناهای مالی و اجرایی، چالشهای عمدهای را پیشروی مسئولین قرار داده است.
احسانی خاطرنشان کرد: با وجود این مشکلات، استان سمنان در مقایسه با سایر استانها تاکنون کمترین میزان قطعی آب شرب را تجربه کرده است.
وی ادامه داد: مخازن آب پشت سدهای استان در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۱۰ تا ۲۰ درصد و نسبت به بلندمدت ۲۵ تا ۳۵ درصد کاهش داشته است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای سمنان با بیان اینکه به طور مثال حجم سدی همچون سد دامغان از ۲۱ میلیون مترمکعب به هشت میلیون مترمکعب رسیده است، افزود: علیرغم این چالشها، آب شرب مورد نیاز مردم تامین شده و خوشبختانه تا پایان سال آبی نیز مشکل جدی نخواهیم داشت.
وی اضافه کرد: با وجود اینکه امسال در برخی شهرهای غرب کشور که میانگین بارندگی بیشتری دارند، قطعی چند ساعته آب وجود داشته است ما در استان بواسطه هماهنگی موجود فیمابین کلیه مراجع و دستگاه های ذیربط و با مدیریت منابع و با همراهی و صرفه جویی مردم تاکنون آب شرب مورد نیاز را تامین کردهایم.
احسانی با بیان اینکه در بخش کشاورزی به ناچار کاهش پروانه ها انجام شده است، تصریح کرد: به دلیل کمبود منابع آبی در این بخش، میزان آب تحویلی از چاهها به کشاورزان کاهش محسوس داشته است.
وی با بیان اینکه حدود ۸۵ درصد آب مصرفی استان مربوط به بخش کشاورزی است، افزود: هیچ راهی جز مدیریت مصرف، تغییر الگوی کشت، توسعه سیستمهای نوین آبیاری و بهینهسازی مصرف و…نداریم.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای سمنان در این بخش گفت: درمناطق کماب استان نباید همچنان شاهد کشت گسترده محصولات آببری همچون خربزه و ….. باشیم. کشاورزان و دامدارانی که معیشتشان به حوزه کشاورزی گره خورده باید به سمت الگوی کشت و توسعه کشتهای با نیاز آبی کم بروند وگرنه با توجه به خشکسالیها و پدیده تغییر اقلیم، تداوم این رویه مشکلات ما در حوزه منابع آبی را با چالش بیشتری مواجه میکند.
وی چالشها در حوزه سفرههای آب زیرزمینی در استان را جدی اعلام و اظهار کرد: با توجه به هزینه بالای توسعه سیستمهای نوین آبیاری و مشکلات ناشی از کشاورزی خردهمالکی و…به نظر میرسد که کمهزینهترین راه برای کمک به این بخش توجه بیشتر به طرح تغییر الگوی کشت است که از تکالیف برنامه ششم توسعه بوده است.
وی به افت سطح منابع آب زیرزمینی اشاره کرد و گفت: در بسیاری از نقاط استان، عمق چاهها به بیش از 300 متر افزایش یافته است. این افزایش عمق چاهها، علاوه بر هزینههای بالا برای تأمین آب، موجب افت کیفیت آب شرب میشود. در برخی مناطق، مانند شهرستانهای شاهرود و میامی، حتی چاههایی با عمق بیش از 350 متر نیز حفاری شدهاند.
به گفته احسانی، این روند افزایشی عمق چاهها به دلیل کاهش سطح سفرههای آب زیرزمینی، در نهایت میتواند به بحران جدیتری در تأمین آب شرب و کشاورزی تبدیل شود.
احسانی به اهمیت استفاده از کنتورهای هوشمند برای کنترل دقیقتر مصرف آب اشاره کرد و توضیح داد: نصب کنتورهای هوشمند در استان سمنان انجام و هدف این کنتورها، نظارت بر مصرف آب و جلوگیری از هدررفت آن است.
کنتورهای هوشمند این قابلیت را دارند که مصرف آب را به صورت لحظهای و آنلاین ثبت کنند و اطلاعات مربوط به هر مشترک را بهطور دقیق و در زمان واقعی ارسال نمایند. این اقدام در کنار مدیریت صحیح منابع آب، به کاهش مصرف و جلوگیری از سرقت آب کمک میکند. این سیستم میتواند به کاهش هدررفت آب در بخشهای مختلف از جمله کشاورزی، صنعت و آب شرب کمک کند.
احسانی در بخشی از صحبتهای خود به پدیده فرونشست زمین اشاره کرد. فرونشست، که به علت افت شدید سطح آبهای زیرزمینی ایجاد میشود، یکی از تهدیدهای جدی برای استان سمنان است.
به گفته وی، فرونشست زمین در برخی از مناطق استان، به ویژه در شهرستانهای دامغان و سمنان، روندی نگرانکننده به خود گرفته است. این پدیده نه تنها میتواند آسیبهای زیستمحیطی فراوانی ایجاد کند، بلکه تهدیدی جدی برای زیرساختهای شهری، راهها و ساختمانها به شمار میآید.
وی تأکید کرد: افت سطح آبهای زیرزمینی بهویژه در مناطقی که چاهها به عمقهای بسیار زیاد حفاری شدهاند، میتواند موجب تشدید پدیده فرونشست و گسترش آن به سایر مناطق شود. در حال حاضر، برخی از مناطق بهویژه در نزدیکی دشتهای دامغان و سمنان، شاهد کاهشهای محسوس در سطح زمین هستند که نتیجه مستقیم استخراج بیرویه آب از منابع زیرزمینی است.
رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت آب منطقهای سمنان به مناطق بحرانی استان که در وضعیت بحرانی آب قرار دارند اشاره کرد و افزود: در این راستا، شرکت آب منطقهای سمنان برنامههایی برای تأمین آب اضطراری از منابع سطحی و انتقال آب از سایر مناطق در دست اجرا دارد.
با این حال، احسانی تأکید کرد: این اقدامات باید بهطور پایدار و با رعایت اصول علمی و زیستمحیطی صورت گیرد تا بحران آب در استان بهطور جدی کنترل شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای سمنان همچنین به مشکلات مالی برای اجرای روشهای آبیاری مدرن اشاره کرد و گفت: امکان تأمین منابع مالی لازم برای این طرحها بسادگی مقدور نیست. در عوض، تأکید وی بر لزوم تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کمآب و اقتصادی بود و گفت که در برخی مناطق استان، کشاورزان به سمت کشت محصولات کمآب در حال حرکت هستند.
وی در پایان گفت: برای تأمین آینده پایدار کشاورزی در استان سمنان، لازم است که کشاورزان با همکاری مراکز تحقیقاتی و جهاد کشاورزی، به سمت تغییر الگوی کشت رفته و از روشهای بهینهتری برای مصرف منابع آبی استفاده کنند
سخنان احسانی، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت آب منطقهای سمنان، بهخوبی نشاندهنده بحران جدی آب در استان سمنان است. این بحران، که ناشی از خشکسالیهای متوالی، کاهش بارندگیها و افت شدید منابع آبی است، نیازمند اقدامات سریع و مؤثر در سطح میانمدت است.
علیرضا عربی
بدون نظر! اولین نفر باشید