تدوین طرح‌های مرتع‌داری برای 40 میلیون هکتار از مراتع کشور

حسن وحید درحاشیه مراسم روز ملی مرتع و مرتعداری در گفت‌وگو با خبرنگاران در سمنان، با اشاره به وضعیت مدیریت مراتع کشور، اظهار کرد: حدود 84 میلیون هکتار از مراتع کشور در چرخه مدیریت قرار دارد که بخش قابل توجهی از آن مورد ممیزی قرار گرفته و بیش از 90 درصد این عرصه‌ها تاکنون ممیزی شده‌اند.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان‌زدایی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور گفت: نگاه تک‌منظوره به مراتع پاسخگوی ظرفیت‌های گسترده این عرصه‌ها نیست و طرح‌های چندمنظوره منابع طبیعی برای مدیریت بهتر و بهره‌برداری از همه توان اکولوژیک مراتع در دستور کار قرار گرفته است.

وی افزود: در فرآیند ممیزی مراتع، ظرفیت بهره‌برداری هر مرتع به‌طور دقیق تعیین شده و پروانه‌های چرای دام یا بهره‌برداری نیز بر اساس همین ظرفیت‌ها برای بهره‌برداران صادر شده است.

وحید ادامه داد: در این پروانه‌ها زمان چرای دام، مدت بهره‌برداری و همچنین بهره‌بردار مشخص شده و در واقع چارچوب مشخصی برای استفاده از مراتع کشور در نظر گرفته شده است.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان‌زدایی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، یادآورشد: بر اساس ماده 3 قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع، بهره‌برداری از عرصه‌های منابع طبیعی باید در قالب طرح‌های مشخص انجام شود و این موضوع یکی از تکالیف قانونی مهم برای مدیریت منابع طبیعی کشور محسوب می‌شود.

وحید بیان کرد: در همین راستا تهیه طرح‌های مرتعداری در دستور کار سازمان منابع طبیعی قرار گرفته و تاکنون برای بیش از 40 میلیون هکتار از مراتع کشور طرح تهیه شده است.

او عنوان کرد: از این میزان نیز بیش از 20 میلیون هکتار وارد مرحله اجرای طرح و مدیریت عملیاتی شده و اقدامات مدیریتی در این عرصه‌ها در حال انجام است.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان‌زدایی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، با اشاره به رویکردهای جدید در مدیریت مراتع اظهار داشت: در گذشته نگاه غالب به مراتع، نگاه تک‌منظوره و صرفاً مبتنی بر چرای دام بود؛ رویکردی که هرچند برای مدیریت بهره‌برداری مفید به نظر می‌رسید، اما نمی‌توانست همه ظرفیت‌های این عرصه‌ها را پوشش دهد.

وی تصریح کرد: مراتع کشور از نظر اکولوژیک ظرفیت‌های گسترده‌ای دارند و محدود کردن آن‌ها به چرای دام باعث می‌شود بسیاری از قابلیت‌های اقتصادی و محیط‌زیستی این مناطق مورد استفاده قرار نگیرد.

وحید افزود: در بسیاری از حوزه‌های آبخیز، ظرفیت‌های قابل توجهی در زمینه‌هایی مانند گردشگری طبیعی، زنبورداری، تولید علوفه، دامداری و سایر فعالیت‌های سازگار با محیط‌زیست وجود دارد.

وی خاطرنشان کرد: به همین دلیل طرح‌های چندمنظوره منابع طبیعی در سال‌های اخیر به‌عنوان یک رویکرد جدید در دستور کار قرار گرفته تا بتوان از مجموعه ظرفیت‌های اکولوژیک عرصه‌های مرتعی استفاده کرد.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان‌زدایی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، ادامه داد: این طرح‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که بهره‌برداری از مراتع در چارچوب مدیریت پایدار و با در نظر گرفتن همه ظرفیت‌های طبیعی و اقتصادی هر منطقه انجام شود.

وی اظهار کرد: اجرای طرح‌های چندمنظوره می‌تواند علاوه بر حفاظت از منابع طبیعی، زمینه ارتقای سطح بهره‌برداری و افزایش کارایی این عرصه‌ها را نیز فراهم کند.

وحید تأکید کرد: اعتقاد ما بر این است که مدیریت منابع طبیعی باید در چارچوب مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز انجام شود؛ زیرا بسیاری از مسائل مرتبط با مراتع، آب، خاک و پوشش گیاهی در مقیاس حوزه آبخیز قابل حل است.

وی اضافه کرد: هرچند ساختارهای اجرایی کشور عمدتاً بر اساس تقسیمات اداری شکل گرفته‌اند، اما تلاش شده در قالب طرح‌های چندمنظوره منابع طبیعی، نگاه حوزه‌محور در مدیریت مراتع تقویت شود.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان‌زدایی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در پایان گفت: اجرای این طرح‌ها می‌تواند به بهبود وضعیت کمی و کیفی مراتع کشور کمک کند و زمینه حفاظت پایدار از منابع طبیعی را در کنار بهره‌برداری اصولی فراهم آورد.

۵ میلیون خانوار وابسته به مراتع کشور؛ مدیریت هوشمند تنها راه نجات

علی علمدار رئیس کانون مرتعداران کشور هم با اشاره به ساماندهی ۹۰۰بهره‌بردار دارای پروانه چرا گفت: با توجه به ارتزاق بالغ بر پنج میلیون خانوار از مراتع، ساماندهی بهره‌برداران یک ضرورت است.

علمدار حفاظت از عرصه وسیع منابع طبیعی را با مشارکت و حضور مردم در صحنه امکان پذیر دانست و ادامه داد: در برنامه ریزی باید مشارکت اجتماعی لحاظ شود.

وی لازمه پایداری مراتع را ایجاد مدیریت هوشمند دانست و افزود: به همین منظور مرتع داران و بهره برداران در ۲۷ استان کشور ساماندهی شدند.

رئیس کانون مرتع داران کشور با بیان اینکه در این استان ها انجمن مرتع داران فعال است، تاکید کرد: ۹۰۰ بهره بردار دارای پروانه چرا عضو این کانون ها و انجمن ها هستند.

علمدار با اشاره به بالغ بر پنج میلیون خانوار از مراتع ارتزاق می‌کنند، تصریح کرد: اعمال مدیریت صحیح صحیح برای این مراتع به عنوان منابع تجدید شونده مورد تاکید است.وی به اهمیت حمایت و حفاظت هر چه بیشتر از مراتع تاکید کرد و افزود: علاوه بر مصرف مراتع به عنوان علوفه کاربرد دارویی صنعتی و ذخیره‌گاه زنی و حفظ آب و خاک منطقه نیز حائز اهمیت است.