قلعهبالا در آستانه جهانیشدن؛ سمنان میزبان بزرگترین گردهمایی بومگردی کشور
قلعهبالا تنها یک روستای گردشگری نیست؛ اینجا روایت زندهای از پیوند انسان، طبیعت، فرهنگ و حیاتوحش است. روستایی که مردمش سالهاست بخشی از درآمد خود را برای حیاتوحش نذر میکنند، زنانش در حفظ فرهنگ بومی و تولید صنایعدستی نقشآفریناند و خانههای کاهگلیاش دروازه ورود به زیستگاه ارزشمند یوزپلنگ ایرانی محسوب میشود.
اکنون و در شرایطی که صنعت گردشگری کشور پس از روزهای سخت جنگ ۱۲ روزه به دنبال بازیابی دوباره خود است، استان سمنان با میزبانی دومین جشن ملی بومگردی ایران و همزمانی آن با رقابت جهانی پرونده قلعهبالا، تلاش دارد این روستای تاریخی و طبیعتمحور را بیش از گذشته به ایران و جهان معرفی کند.
در همین راستا، نشست خبری مدیرکل میراث فرهنگی، معاونان و فعالان حوزه گردشگری و بومگردی استان سمنان با حضور خبرنگاران برگزار شد؛ نشستی که محور اصلی آن، تشریح آخرین وضعیت پرونده جهانی قلعهبالا، برنامههای جشن ملی بومگردی و ظرفیتهای گسترده گردشگری، صنایعدستی و میراث فرهنگی استان بود.
جلال تاجیک، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان، از قطعی شدن راهیابی پرونده روستای قلعهبالا به رقابت جهانی سازمان جهانی گردشگری خبر داد و این اتفاق را یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ گردشگری استان سمنان دانست.
مدیرکل میراث فرهنگی استان سمنان، محور اصلی این نشست را قطعی شدن راهیابی پرونده روستای قلعهبالا به رقابت جهانی سازمان جهانی گردشگری عنوان کرد و گفت: این خبر مسرتبخش برای همه مردم فرهنگدوست استان سمنان، سمنانیهای سراسر کشور و حتی ایرانیان خارج از کشور اهمیت ویژهای دارد.
وی افزود: قلعهبالا در میان هشت روستای منتخب کشور، رتبه نخست را به دست آورده و بر اساس شاخصها و استانداردهای مورد نظر سازمان جهانی گردشگری، موفق شده جایگاه اول را کسب کند. این موفقیت هفته گذشته نیز مجدداً تأیید شد و اکنون پرونده این روستا در رقابت نهایی با روستاهایی از ۶۶ کشور جهان قرار گرفته است.
تاجیک با اشاره به اهمیت این رویداد جهانی تصریح کرد: این اتفاق در ابعاد جهانی شبیه حضور در جام جهانی است؛ چرا که هر کشور تنها یک سهمیه دارد و اکنون نماینده ایران، روستای قلعهبالاست. این موفقیت میتواند موجب معرفی جهانی ظرفیتهای گردشگری استان سمنان و تقویت جدی صنعت گردشگری منطقه شود.
مدیرکل میراث فرهنگی سمنان درباره شاخصهای انتخاب قلعهبالا بهعنوان نماینده ایران برای ثبت جهانی، افزود: حفظ بافت کالبدی، فرهنگ مردمی، آیین و آداب و رسوم، شکل گیری روستا، زیستبوم روستاها، فرهنگ مردم در کنار طبیعت، از مهمترین شاخصها بود که قلعهبالا بهخوبی از همه این شاخص بهرهمند بود.
وی با تاکید بر حمایت از رویدادهای گردشگری برای معرفی ظرفیتهای استان، اضافه کرد: سمنان واجد شرایط توسعه در حوزههای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی است و بزرگترین آورده تعیین روستای قلعهبالا این است که سمنان بهعنوان استانی شایسته برای میزبانی از چنین رویداد ملی است
مدیرکل میراث فرهنگی سمنان یادآور شد: بومگردی فقط یک تاسیسات گردشگری نیست. بومگردی اقامتگاه های مبتنی بر زیستبوم و پر از شاخصههای معنوی و محبوب جهانی است که فرهنگ مردم بومی را معرفی میکند
وی در بخش دیگری از سخنانش از برگزاری جشن بزرگ بومگردی کشور در استان سمنان خبر داد و گفت: سال گذشته استان کرمان میزبان این رویداد ملی بود و امسال در رقابت میان سمنان و کردستان، استان سمنان به عنوان میزبان نهایی انتخاب شد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان سمنان افزود: برنامههای این رویداد از شامگاه چهارشنبه هفته اینده آغاز میشود و فعالان حوزه بومگردی، تورلیدرها و مدیران گردشگری از سراسر کشور مهمان استان خواهند بود. افتتاحیه رسمی این جشن صبح پنجشنبه هفته اینده در شهرستان شاهرود برگزار میشود و سپس مهمانان به روستای قلعهبالا منتقل خواهند شد.
وی ادامه داد: در قلعهبالا برنامههای متنوع آیینی، موسیقی محلی و رویدادهای فرهنگی متعددی برگزار خواهد شد و تلاش ما این است که مهمانان کشور، نشاط، امنیت و آرامش حاکم بر ایران پس از جنگ ۱۲ روزه را به خوبی لمس کنند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان سمنان در ادامه از سفر معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی به استان طی هفته آینده خبر داد و گفت: در این سفر درباره توسعه گردشگری شهرهای مختلف استان تصمیمات مهمی اتخاذ خواهد شد.
وی همچنین از سفر قریبالوقوع معاون میراث فرهنگی و قائممقام وزیر به سمنان خبر داد و افزود: این سفر با هدف بررسی میدانی و رفع برخی گرههای مهم حوزه میراث فرهنگی استان انجام خواهد شد.
جشن ملی بومگردی کشور در قلعه بالا بازتاب بینالمللی خواهد داشت
محمد طاهریان، معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان هم در این نشست، برگزاری دومین جشن ملی بومگردی کشور در استان سمنان را یکی از مهمترین رویدادهای گردشگری ایران دانست و تأکید کرد این برنامه میتواند به احیای دوباره جریان گردشگری کشور پس از جنگ ۱۲ روزه کمک کند.
وی با بیان اینکه این رویداد صرفاً یک برنامه استانی یا منطقهای نیست، اظهار کرد: این جشنواره یکی از بزرگترین رویدادهای ملی گردشگری کشور محسوب میشود که سال گذشته برای نخستین بار برگزار شد و امسال دومین دوره آن در استان سمنان رقم خواهد خورد.
طاهریان، بومگردی را یکی از محبوبترین و ارزشمندترین شیوههای اقامت گردشگری در جهان دانست و افزود: بومگردی فقط یک اقامتگاه نیست بلکه مجموعهای از مؤلفههای فرهنگی، زیستی، آیینی و اجتماعی را در بر میگیرد که هر منطقه را از سایر نقاط متمایز میکند.
وی با اشاره به شرایط کشور پس از جنگ ۱۲ روزه گفت: در این مدت هیچ جشنواره و رویداد گردشگری در کشور برگزار نشده بود و این برنامه میتواند نخستین جرقه برای بازگشت دوباره گردشگری ایران به شرایط عادی باشد.
معاون گردشگری استان سمنان تأکید کرد: حتی اگر موضوع ثبت جهانی قلعهبالا هم مطرح نبود، برگزاری چنین رویدادی در هر نقطه کشور این پیام را منتقل میکرد که گردشگری ایران همچنان زنده و فعال است و مسیر خود را ادامه میدهد.
وی افزود: این جشنواره قطعاً بازتاب بینالمللی خواهد داشت و میتواند تأثیر مستقیمی در تقویت پرونده جهانی قلعهبالا داشته باشد.
طاهریان، با اشاره به روند ثبت جهانی این روستا گفت: پرونده قلعهبالا اکنون بیش از ۹۵ درصد تکمیل شده و ما معتقدیم شانس موفقیت آن بالای ۹۰ درصد است، اما تلاش میکنیم با برگزاری این رویداد ملی، احتمال ثبت جهانی آن را به حداکثر برسانیم.
وی ادامه داد: یکی از شاخصهای مهم سازمان جهانی گردشگری برای انتخاب روستاهای هدف گردشگری، میزان رویدادها، بازتابهای ملی و بینالمللی و جریان گردشگری شکلگرفته پیرامون آن منطقه است و این جشنواره میتواند امتیاز مهمی برای قلعهبالا محسوب شود.
معاون گردشگری استان سمنان با اشاره به ویژگیهای منحصر به فرد این روستا اظهار کرد: قلعهبالا در دل یکی از مهمترین زیستگاههای یوزپلنگ ایرانی قرار گرفته و همین موضوع به تنهایی یک امتیاز ویژه برای این منطقه به شمار میرود.
وی افزود: فرهنگ مردم منطقه نیز متناسب با همین زیستبوم شکل گرفته و حتی در حوزه تأمین علوفه حیات وحش، رفتارها و آیینهایی وجود دارد که نمونه آن کمتر در جهان دیده میشود.
طاهریان خاطرنشان کرد: مردم روستا بخشی از علوفه تولیدی خود را برای تغذیه حیات وحش اختصاص میدهند تا چرخه زیستمحیطی منطقه و بقای یوزپلنگ ایرانی حفظ شود و این موضوع یکی از شاخصههای ارزشمند پرونده جهانی قلعهبالا است.
وی همچنین از حضور گسترده فعالان گردشگری، راهنمایان تور و اقوام مختلف کشور در این جشنواره خبر داد و گفت: در روز پایانی برنامه، مهمانان بر اساس علاقهمندی خود از جاذبههای طبیعی، تاریخی و فرهنگی استان بازدید خواهند کرد.
معاون گردشگری استان سمنان افزود: برخلاف سال گذشته که برنامهها به صورت پراکنده برگزار میشد، امسال تلاش شده یک جشن متمرکز و بزرگ در قلعهبالا شکل بگیرد تا ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری استان به صورت یکپارچه معرفی شود.
وی گفت: گروههای مختلف اقوام ایرانی با لباسهای محلی و آیینهای بومی خود در این جشنواره حضور خواهند داشت و در عمل شاهد برگزاری جشنوارهای از اقوام ایرانی در قلعهبالا خواهیم بود.
طاهریان این رویداد را نمادی از وحدت و همبستگی ملی دانست و تصریح کرد: در شرایط پس از جنگ، برگزاری چنین برنامهای پیام مهمی از آرامش، انسجام و پویایی اجتماعی ایران به داخل و خارج کشور منتقل میکند.
وی در پایان تأکید کرد: هدف اصلی این برنامه آن است که بار دیگر موتور گردشگری کشور روشن شود و این جشنواره بتواند بهانهای برای احیای دوباره سفر، نشاط اجتماعی و رونق گردشگری در ایران باشد.
جشن ملی بومگردی فرصتی طلایی برای جهانیشدن قلعه بالا است
هادی ایزدفر، رئیس انجمن حرفه ای اقامتگاههای بومگردی و سنتی استان سمنان هم در این نشست، برگزاری جشن ملی بومگردی کشور در استان سمنان را یک فرصت تاریخی برای معرفی ظرفیتهای گردشگری استان و تقویت روند ثبت جهانی قلعهبالا دانست و تأکید کرد: سمنان این ظرفیت را دارد که به استان نخست گردشگری ایران تبدیل شود.
وی در ابتدای سخنان خود از تلاش خبرنگاران و اصحاب رسانه قدردانی کرد و گفت: حضور رسانههای دغدغهمند و پیگیر که با جان و دل برای توسعه استان تلاش میکنند، ارزشمند است و قطعاً نقش مهمی در رشد و معرفی ظرفیتهای گردشگری سمنان دارد.
ایزدفر همچنین از تلاشهای اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان و مدیرکل این مجموعه برای برگزاری جشن ملی بومگردی تقدیر کرد و افزود: برگزاری این رویداد ملی یک امتیاز بزرگ برای استان سمنان محسوب میشود.
وی با اشاره به برگزاری نخستین نشست تخصصی رؤسای انجمنهای بومگردی کشور در سمنان اظهار کرد: پیشنهاد برگزاری این نشست برای نخستین بار در کشور، از سوی استان سمنان مطرح شد تا مسائل، مشکلات و چالشهای اساسی بومگردیها به صورت تخصصی بررسی و برای آن راهکارهای علمی و عملی ارائه شود.
رئیس انجمن حرفه ای اقامتگاههای بومگردی و سنتی استان سمنان افزود: خوشبختانه این نشست با کیفیت بسیار خوبی برگزار شد و خروجیهای ارزشمندی داشت، به گونهای که برای نخستین بار برخی تصمیمات مهم کشوری اتخاذ شد که نتایج آن به نفع استان سمنان خواهد بود.
وی درباره جشن ملی بومگردی نیز گفت: ۳۱ اردیبهشت در تقویم رسمی کشور به عنوان روز ملی بومگردی نامگذاری شده و سال گذشته نخستین جشن ملی در استان کرمان برگزار شد که بیش از ۷۰۰ نفر در آن حضور داشتند.
ایزدفر خاطرنشان کرد: استان کرمان سال گذشته برای برگزاری این جشن سنگ تمام گذاشت و همه مجموعهها از استانداری و فرمانداری گرفته تا اتاق بازرگانی، شهرداری و نمایندگان، پای کار آمدند و رویدادی باشکوه برگزار شد.
وی با بیان اینکه سمنان استانی ویژه در حوزه گردشگری است، تصریح کرد: بارها گفتهام که استان سمنان میتواند به استان اول گردشگری ایران تبدیل شود، اما تحقق این هدف نیازمند همدلی و همکاری همه دستگاهها، بخش خصوصی، رسانهها و فعالان گردشگری است.
رئیس انجمن حرفه ای اقامتگاههای بومگردی و سنتی استان سمنان با اشاره به ظرفیتهای گسترده استان گفت: سمنان حدود ۶ درصد خاک ایران را در اختیار دارد و صدها بنای تاریخی ثبت شده در این استان وجود دارد که هرکدام میتوانند به یک برند گردشگری تبدیل شوند.
وی افزود: استان سمنان حدود ۷۰۰ کیلومتر از مسیر تهران ـ مشهد را در اختیار دارد و سالانه حدود ۲۰ میلیون مسافر و زائر بدون هیچ تبلیغ و هزینهای از این استان عبور میکنند، اما هنر ما باید این باشد که بتوانیم حداقل ۱۰ درصد این جمعیت را جذب ظرفیتهای گردشگری استان کنیم.
ایزدفر تأکید کرد: تحقق این هدف تنها با همکاری همه بخشها امکانپذیر است و اصحاب رسانه، مسئولان اجرایی، بخش خصوصی و فعالان گردشگری باید دست به دست هم بدهند تا سمنان به جایگاه واقعی خود در گردشگری کشور برسد.
وی جشن ملی بومگردی را فرصتی مهم برای معرفی استان دانست و گفت: یکی از مهمترین دستاوردهای این رویداد، معرفی بهتر ظرفیتهای گردشگری سمنان در سطح ملی و کمک به روند ثبت جهانی قلعهبالا خواهد بود.
رئیس انجمن بومگردی استان سمنان درباره شاخصهای مورد نظر سازمان جهانی گردشگری برای ثبت روستاهای هدف گردشگری اظهار کرد: در مجموع ۹ شاخص اصلی برای ثبت جهانی روستاها تعریف شده که شامل منابع فرهنگی و طبیعی، حفاظت از میراث فرهنگی، پایداری اقتصادی، پایداری اجتماعی، پایداری محیطی، ظرفیت گردشگری، توسعه زنجیره ارزش، زیرساختها، حاکمیت گردشگری و همچنین بهداشت، ایمنی و امنیت است.
وی افزود: خوشبختانه روستای قلعهبالا در بخش عمده این شاخصها وضعیت مطلوبی دارد و به همین دلیل توانسته در میان روستاهای منتخب کشور جایگاه نخست را به دست آورد.
ایزدفر همچنین به یکی از اقدامات خاص مردم منطقه اشاره کرد و گفت: موضوع «نذر علوفه» برای حیات وحش منطقه، اقدامی منحصر به فرد و ارزشمند است که شاید نمونه آن نه تنها در ایران بلکه در جهان نیز کمتر دیده شود.
وی توضیح داد: مردم منطقه با هزینه شخصی اقدام به کشت علوفه میکنند و سپس آن را برای تغذیه حیات وحش و حفظ چرخه طبیعی منطقه اختصاص میدهند تا زیستگاه ارزشمند یوزپلنگ ایرانی حفظ شود.
رئیس انجمن بومگردی استان سمنان در پایان ابراز امیدواری کرد که با همراهی رسانهها و همکاری همه دستگاهها، ظرفیتهای گردشگری استان بیش از گذشته معرفی شود و سمنان بتواند جایگاه شایسته خود را در گردشگری ملی و بینالمللی به دست آورد.
«نذر علوفه» و حفاظت مردمی از حیاتوحش، امتیاز ویژه قلعه بالا در رقابت جهانی است
سید محمد صادق رضویان، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان شاهرود هم در این نشست، موفقیت روستای قلعهبالا در کسب رتبه نخست میان هشت روستای منتخب کشور برای رقابت جهانی را حاصل یک کار تیمی گسترده دانست و گفت: اگر امروز قلعهبالا توانسته رتبه اول کشور را کسب کند، نتیجه بیش از ۱۵ ماه کار مستمر، هماهنگی و همکاری مجموعههای مختلف در استان و شهرستان شاهرود است.
وی با قدردانی از همراهی مسئولان استانی، فعالان گردشگری و رسانهها اظهار کرد: در فرآیند تدوین پرونده جهانی قلعهبالا، تلاش شد بر اساس شاخصهای تعیین شده، سه خلاقیت ویژه و متمایز برای این روستا تعریف و برجسته شود.
رضویان افزود: نخستین محور، موضوع حیاتوحش و حفاظت مردمی از گونههای ارزشمند منطقه بود؛ دومین محور، نقش اجتماعی زنان روستا در حوزه صنایعدستی، حفاظت محیطی و زنجیره ارزش محصولات کشاورزی و سومین محور نیز توسعه گردشگری با نگاه حفاظت از بافت تاریخی و استفاده از ظرفیتهای فرهنگی منطقه بود.
رئیس میراث فرهنگی شاهرود تأکید کرد: برای پرونده جهانی قلعهبالا، استنادها و بازتابهای رسانهای اهمیت زیادی دارد و از رسانهها درخواست میکنیم پس از انتشار اخبار، لینک گزارشها و تولیدات رسانهای خود را در اختیار روابط عمومی قرار دهند تا به پرونده اضافه و به عنوان امتیاز ثبت شود.
وی درباره موضوع «نذر علوفه» که به یکی از شاخصههای ویژه قلعهبالا تبدیل شده، توضیح داد: این موضوع تنها به کشت علوفه محدود نمیشود، بلکه مردم روستا بخشی از درآمد سالانه خود را برای خرید علوفه و تغذیه حیاتوحش منطقه اختصاص میدهند.
رضویان خاطرنشان کرد: این اقدام بیشتر توسط زنان روستا انجام میشود و نقش بانوان در شکلگیری این فرهنگ حفاظتی بسیار پررنگ و اثرگذار بوده است.
وی همچنین به یکی دیگر از اقدامات مهم مردم منطقه اشاره کرد و گفت: اهالی قلعهبالا بخشی از مراتع خود را در اختیار منطقه حفاظتشده توران قرار دادهاند تا زیستگاه گونههای جانوری و منابع غذایی یوزپلنگ ایرانی حفظ شود.
رئیس میراث فرهنگی شاهرود با اشاره به ظرفیتهای طبیعی منطقه افزود: نباید از پرنده ارزشمند «زاغ بور» نیز غافل شد؛ گونهای بومی و منحصر به فرد ایران که زیستگاه اصلی آن در منطقه توران قرار دارد و یکی از شاخصههای مهم تنوع زیستی این منطقه به شمار میرود.
وی قلعهبالا را «دروازه توران» توصیف کرد و گفت: قرار گرفتن این روستا در مجاورت یکی از مهمترین زیستگاههای طبیعی کشور، امتیاز ویژهای برای پرونده جهانی آن محسوب میشود.
رضویان در ادامه به اقدامات رسانهای و دیجیتال مرتبط با پرونده جهانی قلعهبالا اشاره کرد و اظهار کرد: یکی از بخشهای مهم قرارداد منعقد شده برای پرونده، موضوع سئو و تقویت حضور دیجیتال قلعهبالا در فضای مجازی و موتورهای جستجو است.
وی افزود: سایت مربوط به این پرونده به تازگی در اختیار تیم اجرایی قرار گرفته و هماکنون نیز تبادل اطلاعات و تولید محتوا برای ارتقای جایگاه آن در حال انجام است.
رئیس میراث فرهنگی شاهرود درباره شانس موفقیت پرونده جهانی قلعهبالا نیز گفت: اکنون همه اقدامات لازم انجام شده و از این مرحله به بعد تصمیمگیری نهایی بر عهده داوران سازمان جهانی گردشگری خواهد بود.
وی با اشاره به تجربه سال گذشته خاطرنشان کرد: سال گذشته نیز سه روستای ایرانی موفق به ثبت در فهرست بهترین روستاهای گردشگری جهان شدند و این موضوع نشان میدهد که ظرفیت موفقیت برای روستاهای ایران وجود دارد.
رضویان همچنین از حمایت مسئولان استانی در روند آمادهسازی پرونده قدردانی کرد و گفت: جلسات متعددی در سطح استان برای بررسی مشکلات و نیازهای قلعهبالا برگزار شد و بخش قابل توجهی از مسائل زیرساختی منطقه برطرف شده است.
وی در پایان یکی از مهمترین نیازهای باقیمانده را تقویت زیرساخت اینترنت در روستای قلعهبالا عنوان کرد و افزود: پوشش اینترنت یکی از شاخصهای مهم ارزیابی در پروندههای جهانی است و هرچند وضعیت فعلی بهتر شده، اما همچنان نیازمند توسعه و حمایت بیشتر در این حوزه هستیم.
روستای قلعه بالا ۲۴ کیلومتر با روستای بیارجمند فاصله دارد و در ۱۴۰ کیلومتری جنوب شاهرود قرار گرفته است.
با توجه به اینکه این روستا در موقعیت کوهپایهای قرار دارد، خانههای این روستا غالبا به شکل پلکانی ساخته شدهاند.
دیدن نمای این روستا از بالا بسیار زیبا و جالب است. خانههای قلعه بالا غالبا با مصالح بومی و به شکل سنتی ساخته شده اند، همین امر سبب شده تفاوت زیادی با سایر روستاها داشته باشد، در این روستا میتوانید شاهد معماری حفاظت شده آنجا باشید، همین امر سبب شده است که خانههای قلعه بالا همان شکل قدیمی خود را حفظ کنند.
با ورود به این روستا میتوانید کاملا حال و هوای زندگی بومی و سنتی سالهای بسیار دور را درک کنید.
بدون نظر! اولین نفر باشید